Znęcanie się to nie tylko bicie żony, męża czy dzieci. To również na przykład moralne znęcanie się nad swoim podwładnym - na przykład w pracy. Przemoc w rodzinie jest jednak najbardziej rozpowszechnionym zjawiskiem w naszym społeczeństwie, spośród wszystkich rodzajów znęcań.

O przestępstwie przeciwko rodzinie mówi art. 184 Kodeksu Karnego. W paragrafie l. czytamy: Kto znęca się fizycznie albo moralnie nad członkiem swojej rodziny lub nad inną osoba, pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy, albo nad małoletnim lub osobą bezradną podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

Paragraf 2. tegoż artykułu dotyczy osób, które przemocy używaj ą w sposób szczególnie drastyczny: Jeżeli następstwem czynu jest targniecie się pokrzywdzonego na własne życie, albo sprawca działa ze szczególnym okrucieństwem, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Kilka lat temu w naszym mieście prowadzona była sprawa szczególna - ojciec znęcał się nad córką. Efektem tego była nieudana próba samobójcza dziewczyny. Wzięła garść tabletek i ledwo ją odratowano. Leżała dłuższy czas w szpitalu. Czyn ojca podlegał ww. 2. paragrafowi 184 artykułu. To samo dotyczy czynów lubieżnych w obecności innych członków rodziny, upokarzania, bicia i zamykania, pozbawiania jedzenia i inne. Pomysłowość domowych tyranów jest ogromna.

- Być może ma na to wpływ większa świadomość społeczeństwa. Sprawa jest stale nagłaśniania w środkach masowego przekazu, a sprawcy nie czują się już tak bezkarni - powiedział nasz rozmówca.

Statystki dotyczące przyległych do Mrągowa gmin - Piecki i Sorkwity, są jednak mniej zadowalające. Według nich, ilość znęcań wciąż rośnie. Być może dlatego, że na wsi trudniej o telefon, z którego można zadzwonić na policję czy też większy jest wstyd przed ludźmi. Na szczęście obserwuje się coraz mniejsze skrępowanie faktem, że rodzinę tyranizuje na przykład pijany tatuś. Kobiety (choć sprawa dotyczy nie tylko ich) coraz częściej zgłaszają się na policję. Bywa jednak i tak, że pokrzywdzeni lub świadkowie sami utrudniają prowadzenie postępowania. Czasem bowiem po policję dzwonią sąsiedzi, kiedy słyszą awanturę i bijatyki. Kiedy przyjeżdża policja, odwołują wszystko, mówiąc: oni się pogodzą, a my będziemy wrogami do końca życia.

- Te sprawy są trudne do prowadzenia dowodowego. Ludzie zasłaniają się niewiedzą niepamięcią - mówi zastępca komendanta. W mrągowskiej KRP tego typu sprawy prowadzi kobieta. I w opinii przełożonych, robi to dobrze.

Domowy tyran pierwszy wyrok dostaje z reguły w zawieszeniu. Jeśli jednak to nie poskutkuje, po kolejnym trafi do więzienia. W tych sprawach sąd jest nieubłagany i stanowczy.

Przyczyny znęcania się bywają różne. Czasem jest to zły stan materialny rodziny. Dlatego też wśród domowych tyranów najwięcej bezrobotnych i utrzymujących się z zasiłków społecznych. Dużą rolę odgrywa również wykształcenie. Najczęściej - według ogólnopolskich statystki - biją ci z podstawowym i zawodowym. Najrzadziej - z wyższym (6%). Sprzeczki wybuchają głównie po alkoholu. Są jednak i tacy, którzy tyranizują "na trzeźwo". Ci mają zatajone w sobie kompleksy władzy i rządzenia innymi. Wiele do powiedzenia mają tu psycholodzy.

Często podczas prowadzenia sprawy sadysta udaje przed wszystkimi kochającego małżonka i tatusia. Wiele zarzutów pada również na kuratorów sądowych. Każdy bowiem wyrok w zawieszeniu łączy się z przydzieleniem kuratora do dozoru. Pokrzywdzeni skarżą się jednak na niewielkie zainteresowanie ze strony sądowych urzędników.

Gdy otrzymałem dwójkę w szkole, lub gdy nauczyciel wpisał mi uwagę do dzienniczka, byłem karany "gimnastyką" - mówi Artur J. – Zwykle było to ćwiczenie "żabki" wzdłuż korytarza, które kończyło się "krzesłem" (stanie pod ścianą z podkurczonymi nogami pod kątem 90 stopni i z wyciągniętymi ramionami). Czas kary nie był określany, kończyła się w chwili, gdy dziecko padało z bólu czy ze zmęczenia. Pewnego razu za wyrażenie własnej opinii ten chłopiec dostał w twarz. -Jednego dnia byłem na wagarach.

- mówi Marcin K. - Niekiedy za byle występek lub zbyt powolne wykonywanie polecenia ćwiczyłem po kilkadziesiąt razy "pompki". Bywało, że przy tym dostałem kablem. Wioletta, Piotrek, Ania i Adam mówią, że z powodów bardzo błahych pozbawiano dzieci kontaktów z rodziną. Niektórym wychowankom przy różnych okazjach wypominano z jakich pochodzą rodzin i środowisk. Na przykład padało: "Skończysz jak twój ojciec w kryminale, zdechniesz jak twoja matka”.

- Przez długi czas za karę odmawiano mi kupna butów. Te, które nosiłam już się rozlatywały - mówi 18-letnia Anna J. Wychowankom, którzy kończyli 18 lat, a byli pupilkami wychowawców, urządzano wystawne przyjęcia z tortami, otrzymywali prezenty, uczestniczyli goście z zewnątrz, był alkohol. Inni wychowankowie, ci przeciętni i ci co "podpadali" otrzymywali z okazji uzyskania pełnoletniości torebkę cukierków miętowych. Poniżającą wychowanków karą - jak mówią Krzysztof G., Piotr B. i Paweł K. - był zakaz opuszczania łóżka. Wtedy trzeba było cały dzień, a niekiedy dwa dni przeleżeć w piżamie. Natomiast

Niekiedy była to jednodniowa głodówka, czasem dwudniowa. Kto nie wstał na śniadanie, nie miał prawa otrzymywania pozostałych posiłków. Jeśli przez przypadek któreś dziecko objęte zakazem otrzymywania posiłków, miało na stole na przykład śniadanie, wtedy wychowawca je odbierał. Stosowanie takich kar potwierdza personel kuchni. Bicie dzieci było niejako wpisane w rejestr kar. - Gdy wychowawca uderzył mnie w brzuch i wiłem się z bólu, zapytał: "Boli?" Odpowiedziałem, że tak. On na to: "Po to się bije, żeby bolało" - zeznał Marcin K.

Anna J. była świadkiem bicia maluszka wieszakiem, a Marzena B. mówi, że małe, płaczące dziecko zamknięto w ciemnym pomieszczeniu. Najczęstszym powodem stosowania takich kar były słabe wyniki uczniów w nauce, nie uczestniczenie w zajęciach szkolnych, samowolne oddalanie się z Domu Dziecka, ociąganie się lub niewykonywanie jakichś poleceń, palenie papierosów i w ogóle nieprzestrzeganie regulaminu w Domu Dziecka. Niektórzy wychowankowie za karę musieli się też uczyć na pamięć tego regulaminu. W wielu przypadkach wychowawcy nie wnikali w istotne powody słabych ocen dzieci w szkole, jak i nie doszukiwali się przyczyn takiego albo innego nieposłuszeństwa dzieci. Oto Artur G. przez dłuższy okres był karany za złe wyniki w nauce, choć -jak się później okazało - cierpiał na dysleksję i dysgrafię. Siedmioletni Bronek, który od poniedziałku do piątku przebywał w ośrodku dla dzieci głuchych, płakał, gdy wracał do Domu Dziecka. Wiele dzieci bało się swych wychowawców, nie znajdowało w nich rzeczywistych opiekunów. Jeden z chłopców, który leczył się ze względu na swe dolegliwości psychiczne, był przedmiiotem żartów i nikt nie staną w jego obronie. W grupie dzieci najmłodszych niektóre były dotknięte chorobą sierocą.

Tymi płaczącymi maluchami, do których nikt nie przychodził, zajmowały się starsze dziewczynki. Był okres, że w Domu Dziecka nr 7 występowało duże rozluźnienie dyscypliny i należało stosować ostrzejsze wymagania. Oddanie jednak dzieci w ręce wychowawców, którzy nie potrafili właściwie zapanować nad sytuacją i z braku kwalifikacji uciekali się do najgorszych metod, wytworzyło w tej placówce klimat grozy i strachu. Dzieci są złe i należy je karać - przyjmowano zasadę. Wychowawcy są dobrzy i zawsze mają rację. Trzeba ugruntować u dzieci przekonanie, że kary są słuszne i nie ma od nich odwołania. Jaki był tego skutek? Ewa K. pracująca w tym domu jako pedagog wybrała grupę dzieci i wybrała się z nimi do neurologa. Były to osoby reagujące histerycznie, które miały lęki, jąkały się, mówiły bełkotliwie. Lekarz stwierdził u nich nieprawidłowy rozwój osobowości z cechami zaburzeń emocjonalnych. Dzieci, jego zdaniem, wymagają opieki psychicznej i odpowiedniej terapii. Jeszcze jesienią ubiegłego roku starsi wychowankowie tego domu złożyli skargę do Kuratorium Oświaty. Kontrola, którą przeprowadzili inspektorzy, potwierdziła fakty znęcania się nad wychowankami. Wydano odpowiednie polecenia. Niestety, personel Domu Dziecka je zlekceważył. Wiosną 1997 roku sprawa trafiła do prokuratury. W sporządzonym przez nią akcie oskarżenia stawia się zarzuty czterem wychowawcom: Zdzisławowi K., Grażynie O., Dorocie K. i Pawłowi S. Wszyscy są po studiach i mają własne dzieci. Za znęcanie się nad wychowankami powierzonymi ich opiece grozi im kara od 6 miesięcy do 6 lat więzienia. Od czerwca br. Dom Dziecka nr 7 jest nieczynny - przeprowadza się w nim remont. Starsze dzieci przebywają w bursach, młodsze w innych domach dziecka. Warto jeszcze dodać, że w odrębnym postępowaniu toczy się sprawa jednej z dziewcząt, dotycząca doprowadzenia jej do poddania się czynowi nierządnemu.

W sobotę 13 grudnia 1997 roku w budynku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie odbył się II Trybunał ds. Przemocy Wobec Kobiet zorganizowany przez Centrum Praw Kobiet we współpracy ze Stowarzyszeniem Sędziów Orzekających "Justitia". Trybunał wzbudził duże zainteresowanie mediów, przedstawicieli organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, a także działaczek organizacji kobiecych.

Cechą szczególną II Trybunału był duży udział kobiet -ofiar przemocy, które aktywnie uczestniczyły w debacie. Posiedzenie Trybunału, na wzór procesowej zasady jawności, odbyło się przy "drzwiach otwartych" - każda osoba zainteresowana mogła przyjść i przysłuchiwać się obradom .